أحمد بن أعثم الكوفي ( مترجم : مستوفى )
89
الفتوح ( فارسي )
( 1 ) مطلق دانيم . اگر شما در حق عيسى ( ع ) چنين گوييد كه ما مىگوييم ، ميان ما منازعت و محاربت [ بر نخواهد ] خاست . با شما صلح كنيم و شما را از خود دانيم . ليكن قول شما ديگر است و از آن ما ديگر . آنچه مىگوييد كه ما را به چه چيز مىخوانيد ؟ ما شما را به كتاب خدا - جلّ جلاله - و سنّت مصطفى ( ص ) مىخوانيم و مبالغه مىكنيم تا به وحدانيّت خداى و به رسالت مصطفى ( ص ) ايمان آوريد . شرايع اسلام چون نماز و روزه و حج و غير آن قبول كنيد . چليپاها [ 13 ] را بشكنيد و از خوردن خمر و خوك و ديگر محرمات باز گرديد . اگر بر اين جمله رويد و اين شرايط را ملتزم شويد و ترك اين حرامها بگوييد ، شما از ماييد و ما از شما . با شما يار باشيم و با دشمنان شما پيكار [ نماييم ] و در همهء ابواب مظاهرت و معاونت شما لازم دانيم و الا كه ايمان نياريد و اسلام قبول نكنيد گزيت را متقبّل شويد كه هر سال بر آن جمله كه قرار يابد مىرسانيد و دفعى و عذرى نياريد . اگر بر اين قرار گزيت قبول كنيد ، نيكوست . به همه وجوه از ما ايمن باشيد و الا اگر ايمان نياريد و گزيت قبول نكنيد ، جنگ را ساخته بايد بود و عزيمت مقاتله و محاربت درست گردانيد . روميان گفتند : كار ميان ما و شما تطويل عظيم يافته و ميان ما آنچه مىگوييم و شما آنچه مىجوييد تفاوتى بسيار است . ما از جانب خود مىخواهيم كه با شما صلح كنيم بر اين جمله كه ولايت بلقاء ، كه شما بر آن مستولى گشتهايد ، شما را مسلّم داريم [ و ] شما دست از ولايات ديگر روم باز داريد و سخن از نواحى ديگر نگوييد . بر اين صلح وثيقتى بنويسيد و معارف شما خطوط نويسند و باز گردند و به قبول عهد وفا كنند و ما نيز هم بر اين قول و قرار وفا كنيم . بعد از آن شما روى به ولايت فرس [ 14 ] آريد و ما شما را در محاربت با عجم مدد دهيم و معاونت كنيم . معاذ جواب داد كه : ولايت بلقاء و غير آن از زمين شما ، در دست و تصرف ماست و ما عزيمت آن داريم كه به عون بارى سبحانه شما را از ولايات شما بيرون كنيم و ولايت روم از آن ما شود . اين كلمه كه مىگوييد سخت بعيد است و غايت محال ، و اين صلح بر اين گونه ميسّر نشود .
--> [ ( 13 ) ] ل : چلپا ، ت : چليا . [ ( 14 ) ] ب : فارس ، ل : كفر .